ریسک عرضه نفت و نگرانی بانک‌های مرکزی از تشدید تورم

بازار نفت در شرایطی پرتنش قرار گرفته است؛ برنت به محدوده نزدیک به ۱۱۰ دلار رسیده و پیشروی سریع حوثی‌ها در مناطق راهبردی نزدیک تنگه باب‌المندب، نگرانی‌ها درباره امنیت کشتیرانی در دریای سرخ و اختلال احتمالی در زنجیره‌های تأمین را افزایش داده است. این وضعیت علاوه بر بازار انرژی، می‌تواند توجه بانک‌های مرکزی را به ریسک‌های تورمی ناشی از افزایش هزینه حمل‌ونقل و سوخت معطوف کند.

افزایش ریسک در مسیرهای انتقال انرژی

تنگه باب‌المندب یکی از مسیرهای مهم انتقال کالا و انرژی میان دریای سرخ و آب‌های آزاد است. هرگونه اختلال در عبور کشتی‌ها از این مسیر می‌تواند زمان و هزینه حمل‌ونقل را افزایش دهد و اثر آن به بخش انرژی محدود نماند. در چنین شرایطی، بازار معمولاً علاوه بر عرضه واقعی، ریسک ژئوپلیتیکی و احتمال تأخیر در رسیدن محموله‌ها را نیز در قیمت‌ها لحاظ می‌کند.

هرگونه اختلال در تردد دریای سرخ می‌تواند زنجیره‌های تأمین را بسیار فراتر از بخش انرژی تحت تأثیر قرار دهد.

در ایالات متحده، قیمت گازوئیل برای نخستین بار از سطح ۶ دلار به ازای هر گالن عبور کرده است. گازوئیل در حمل‌ونقل جاده‌ای، کشاورزی، تولید و فعالیت‌های لجستیکی نقش مهمی دارد؛ بنابراین افزایش آن می‌تواند به‌تدریج هزینه انتقال کالا و تولید را بالا ببرد، حتی اگر اثر مستقیم آن برای مصرف‌کنندگان در جایگاه سوخت کمتر قابل مشاهده باشد.

فشار انرژی بر تصمیم‌های فدرال رزرو و بانک مرکزی اروپا

انتشار آمار تورم مصرف‌کننده آمریکا قرار است در شکل‌دهی به انتظارات بازار پیش از نشست آینده کمیته بازار آزاد فدرال نقش داشته باشد. با این حال، افزایش قیمت انرژی می‌تواند فضای متفاوتی برای سیاست‌گذاران ایجاد کند؛ زیرا شوک نفت و سوخت از مسیر هزینه‌های حمل‌ونقل و تولید، ریسک ماندگارترشدن تورم را افزایش می‌دهد.

در منطقه یورو نیز بانک مرکزی اروپا نرخ بهره را مطابق انتظار افزایش داده است، اما اظهارات چند عضو شورای حکام نشان می‌دهد که بازار احتمال ادامه سیاست انقباضی را به‌عنوان سناریوی پیش‌فرض در نظر گرفته است. رئیس بانک مرکزی آلمان، انرژی را یکی از عوامل تعیین‌کننده برای افزایش‌های بعدی نرخ بهره دانسته است. این رویکرد نشان می‌دهد که بانک‌های مرکزی ممکن است در برابر تورم ناشی از انرژی با دشواری بیشتری مواجه شوند؛ زیرا سیاست پولی نمی‌تواند به‌سرعت اختلال فیزیکی در عرضه نفت یا مسیرهای کشتیرانی را برطرف کند.

کاهش عرضه جهانی نفت در ماه اوت

بر اساس برآورد آژانس بین‌المللی انرژی، بازار جهانی نفت در ماه اوت به شکل محسوسی محدودتر شده است. تولید جهانی نفت در این ماه با کاهش ماهانه ۱.۶ میلیون بشکه‌ای به ۱۰۰.۱ میلیون بشکه در روز رسید و بیش از ۱۰ میلیون بشکه در روز از تولید کشورهای حاشیه خلیج فارس همچنان متوقف بود.

همچنین پیش‌بینی می‌شود عرضه جهانی نفت در مجموع سال جاری ۵.۷ میلیون بشکه در روز کاهش پیدا کند و سپس در سال ۲۰۲۷ بهبود یابد. در سمت تقاضا، پیش‌بینی مصرف جهانی نفت برای سال ۲۰۲۶ با کاهش ۲.۵ میلیون بشکه‌ای همراه شده است؛ رقمی که نسبت به برآورد ماه گذشته، ۹۴۰ هزار بشکه در روز کاهش بیشتری را نشان می‌دهد. به تعویق افتادن عادی‌شدن جریان‌های نفتی در پی توقف مذاکرات آمریکا و ایران، یکی از عوامل مؤثر بر این چشم‌انداز عنوان شده است.

پیامدهای احتمالی برای بازارها

ترکیب ریسک‌های ژئوپلیتیکی، کاهش عرضه و افزایش هزینه سوخت می‌تواند نوسان بازار نفت را در کوتاه‌مدت بالا نگه دارد. در صورت اختلال در مسیرهای دریایی، فشار بر قیمت انرژی و هزینه حمل‌ونقل ممکن است تقویت شود؛ در مقابل، کاهش تقاضای پیش‌بینی‌شده برای سال ۲۰۲۶ می‌تواند بخشی از فشار صعودی را محدود کند. به همین دلیل، مسیر قیمت‌ها به هم‌زمانی تحولات عرضه، امنیت کشتیرانی، مذاکرات سیاسی و واکنش تقاضا وابسته خواهد بود.

• بازار انرژی: ریسک اختلال در عرضه و حمل‌ونقل می‌تواند نوسان نفت و فرآورده‌های پالایشی را افزایش دهد.

• سیاست پولی: بانک‌های مرکزی باید میان فشار تورمی انرژی و نگرانی‌های مربوط به رشد اقتصادی توازن برقرار کنند.

• زنجیره تأمین: افزایش هزینه گازوئیل و احتمال تغییر مسیر کشتی‌ها می‌تواند هزینه جابه‌جایی کالا را در بخش‌های مختلف بالا ببرد.

در مجموع، تحولات اخیر نشان می‌دهد که ریسک تورمی دیگر تنها به داده‌های داخلی اقتصادها وابسته نیست و تحولات امنیتی و عرضه جهانی انرژی نیز می‌تواند در تصمیم‌های پولی نقش تعیین‌کننده‌ای داشته باشد.